sobota, 2 grudnia 2017

BALLADA





                                                                       
                                Noc św. Mikołaja (gif)
                   

                                                                                                                                                                                                                 

                                                                           
Mikołaj, syn Euzebiusza, biskup Myry;
Muzeum Archidiecezjalne w Krakowie)
fot. Ewa Utracka
                                                                                                                                                                            

       DARY ŚW. MIKOŁAJA

                (wspomnienie z dzieciństwa) 


Jasny wieczór grudniowy, srebrem lśni sierp księżyca,
Wiatr obłoków tłum po niebie pędzi.
Gwiazdy z góry migocą, nastrój wokół zachwyca,
Dzwonki sań skądś ze świata krawędzi.


Sama w ciemnym pokoju, patrzę w niebo przez okno;
Mikołaju, przyjedziesz dziś do mnie?
Odżywają wspomnienia i już wierzę głęboko:
Pewnie sobie i o mnie przypomnisz!


Dzwonki sań coraz bliżej, dźwięczą coraz wyraźniej,
Widać sanie spomiędzy obłoków!
Płyną w świetle księżyca w kraj mych marzeń i pragnień,
Które wznoszą się aż tam, wysoko!


Jestem małym dziewczątkiem, a dokoła rodzina;
Jak na te mikołajki czekamy!
Mama książkę otwiera i nam czytać zaczyna,
Jak to żyło się przed stuleciami.


Na Południu, daleko, to się w Myra zdarzyło…
Chorzał biskup – staruszek i ślepy.
Nikt go nie chciał wyręczać, a następcy nie było,
Ni nadzieji, że będzie znów lepiej.


Nędza ludzi gnębiła; głód, choroby i smutki
Zęby biednym pokazywały.
Dzieci szatek nie miały, tylko łaszek przykrótki,
Ni zabawek, co radość dawały.


Pewnej nocy spać nie mógł młody syn Euzebiusza,
A Mikołaj mu było na imię.
Z okna domu miał widok, który serce poruszał
I rozważać jął jego przyczynę.


Właśnie blady świt błysnął i różowią się góry,
Ranny powiew mu myśli odświeża.
A tam, w chłodzie pod murem budzi się po raz wtóry,
Z głodu - ojciec biednego żołnierza.


Spojrzał na dół Mikołaj, a tuż pod gankiem domu
Wstawał z progu kamieniarz do pracy,
Obok niego na derce spały dzieci skulone,
Sine z zimna, zwyczajnie, biedacy!


Tu jest domek tragarza, tam handlarki gołębi,
Nora wdowy chorobą złożonej,
Wszędzie zaś śpią dzieciątka wprost pod murem lub w głębi,
Wszystkie chude i głodem zmożone.


Spać nie może Mikołaj, z bólu pęka mu głowa.
Och, niedola dziecięcia małego!
Krzywda ta niż świat cięższa, nie oddadzą jej słowa,
Pali jak wyrzut Boga samego!


W każdym ciałku malutkim, takim kruchym, dziecinnym,
Mieszka miłość Jezusa i słodycz.
Kto więc Jego miłuje, musi kochać niewinnych;
Szczęśliw ten, kto im krzywdę nagrodzi.


- Wiem, jak wspomóc dzieciny, ciężki los ich złagodzić,
Głód i nędzę odgonić od progu.
Mój majątek wystarczy, by łzy otrzeć, żal słodzić;
Rozdać - to ofiarować go Bogu!


Pośród nocy cień długi skrada się do posłania,
Znika gdzieś w głębi domu brukarza.
Ktoś przy śpiących coś kładzie, twarz kapturem zasłania,
Po czym wdowy dzieciątka obdarza.


Zapach jadła obudził głodnych z snu głębokiego.
Skąd się wzięły tu takie pyszności?
Dzieci biednych nie znają smaku tak niezwykłego;
I ubrania są! Kto u nas gościł?


Odtąd przez nocy wiele ktoś wędrował po Myrze
Osłaniając się płaszczem z kapturem.
Dawał w kieskach pieniądze i opończe i spyżę,
Ulgę niosąc żyjącym pod murem.


Ludzie dary chowali, wreszcie nie brak im chleba,
I ciekawość się wśród nich zbudziła,
Komu wdzięczność okazać? Czy coś w zamian dać trzeba?
Czyja wola ich los poprawiła?


A tymczasem majątek Mikołaja topnieje,
Skarbnik w skrzyni niebawem dno zoczył.
Tyle słudzy widzieli, że pan wraca, gdy dnieje,
Kryje się i nie daje zaskoczyć.


Poszli do starszych miasta, druhów Euzebiuszowych,
Mówiąc: młody się na złe odmienił.
Pouczali go rajcy, karcą ostrymi słowy,
A on milcząc wzrok spuszczał  ku ziemi.


Między siebie go wzięli, do biskupa prowadzą,
Może grzesznik się w piersi uderzy,
Że majątek roztrwonił, taki wielki i na co?
Biskup skarci go tak, jak należy.


Zdąża młodzian przez kościół przed oblicze pasterza,
By mu wyznać swój ból, żale wszystkie;
Sen wróżebny miał biskup, co nakazem uderza:
„Naznacz go! Wyzwolenie twe bliskie!”


Padł Mikołaj mu do nóg, w szatach jego twarz chowa,
A nieśmiałość mu mowę odbiera.
Biskup pierścień zdejmuje, przekazuje bez słowa
I w ciążącą infułę ubiera.


Z serca mu błogosławi, oprowadza dokoła,
Ze wzruszeniem następcą swym głosi.
Zaskoczony lud milczy, wtem dziecina zawoła:
- To jest ten, który dary przynosił!


Tak to został biskupem, choć w samotni żyć marzył
Ten Mikołaj, syn skromny bogacza.
I pasterzem był prawym, opiekunem dla słabych;
Dziatki czułą opieką otaczał.


Zmarł tak, jak żył: w świętości, pamięć o nim przez wieki
Żyje wciąż. On spogląda w dół, z nieba.
Widzi dzieci miliony, którym trzeba opieki
I miłości, pokoju i chleba.


W wilię święta swojego jedzie w świat w odwiedziny,
Przemierzając przestworza i kraje;
Zna dziecinne marzenia, no i w nocne godziny
Tak, jak w Myra, prezenty rozdaje.


Widzę go! Mikołaju! Chcę zawołać, głos ginie
W przenikliwej, grudniowej zamieci.
Czekam Ciebie, jak wtedy; co mi dasz? A czas płynie.
Młode życie, dzieciństwo przeleci!


Znowu jestem dziewuszką, moi bliscy dokoła,
Ach, jak na niespodzianki czekamy!
Mama czytać przestaje, „Mikołaju!”- zawoła.
Ty z Aniołem stanąłeś przed nami!


Ileż było okrzyków zadziwienia, radości
Takiej szczerej i takiej dziecinnej.
I Mikołaj się cieszył i się u nas rozgościł
Nawet diabeł radosną miał minę.


Sanie suną w obłokach w tę magiczną godzinę.
Ciche słowa dochodzą z przestrzeni.
Dzięki Ci, że w noc cudów, w tamtą szczęsną dziecinę
Choć na chwilę się mogłam przemienić!


                                                               Pamięci mojej Mamy
                                                                     poświęcam 
                                                                  

Grudzień 2009r.                                              Ewa Utracka
                
         
                      gif            
                    


poniedziałek, 30 października 2017

WIERSZE NA JESIENNY WIECZÓR




 




                                               PRZEMIJANIE...



Halny wiatr – od gór wiał,
Zapadł w las, w smrekach grał.
Mchy, gałązki wiotkie pieścił,
W spadłych liściach zaszeleścił
Pośród traw i... mdlał...


W kłąb chmur dął, w niebo gnał,
W strzęp mgieł wpadł i je darł;
Osłabł i jak leśny wietrzyk
W ciemnym jarze je zawiesił
I nad strugą ... spał...


Czas jak ten halny wiatr
W przestrzeń gna po zrąb Tatr!
Życie płynie tak, jak rzeka,
Co w wody morza ucieka,
A myśl - w siną dal...


Młodość - jak wolny wiatr;
Młody człek – dzielny chwat.
Jednak z czasem wiatr osłabnie,
Rzeka niknie w morzu, na dnie...
Gdzieś młodości ma...


Miłość – przed burzą wiatr!
Pożar w krwi, śpiewa świat!
Życie płynie, czas ucieka,
Żar krwi – jak ta w morzu rzeka...
Gdzieś miłości ma...


Listopad 2016                                                         Ewa Utracka
               
         
 

 fot. Ewa Utracka
















sobota, 30 września 2017

NIEBIESKIE RÓŻE




 
   




                          Z  TOBĄ, W  GORCACH 


Tajemnicze starodrzewy
W niebo wznoszą się wysoko.
Gorce dyszą, słońca oko
Złoci hale, ścieżki, krzewy.


Pocałuj mnie pośród wrzosów,
W miękkiej trawie igraj ze mną.
Macierzanki woń przyjemną
Wdychaj; a do moich włosów


Wpleć korale jarzębinek.
Popatrz, jak mi w nich do twarzy!
Pocałuj mnie! O tym marzę
Błądząc wśród krasnych krzewinek.


Pocałuj na górskiej ścieżce;
Otacza nas lśniąca pustać...
Przecież od tego są usta -
Smak malin; nieśmiałe szczęście.


Pocałuj mnie na polanie,
A Gorce nas ukołyszą,
Otulą nas ciepłą ciszą -
Z biciem serc, dłoni spotkaniem.


W cieniu smreków mnie pocałuj,
Takich starych i brodatych.
Wśród zieleni mchów puchatych
Swoje serce mi podaruj.


Jeśli w Gorcach będziesz kiedy
W złote, lipcowe południe,
Wspomnij, jak melodie cudne
Las Turbacza nucił wtedy…



 Lipiec 1986                                               Ewa Utracka 

       


 fot. Ewa Utracka  
















                                                   
                                                      









































                  




















niedziela, 3 września 2017

POLNE KWIATY



   
               
                                                 


                  POZDROWIENIE



Bądź pozdrowiona, Ziemio swojska,
Dolino Dunajecka! Żyzna,
Gościnna ta mała Ojczyzna,
Tak ukochana - Małopolska.


Bądź pozdrowiona, piękna Ziemio!
Twe pola - zbożem malowane,
Twe łąki - rosą wysrebrzane
Poranną, cieszą wzrok zielenią,


Twe wzgórza ku słońcu zwrócone,
Sadami zdobne. W wonnej ciszy
Jabłonie, śliwy wiatr kołysze;
Wśród drzew – kapliczki ukwiecone.


Twe lasy tajemnicze, mroczne
W zielony półmrok zapraszają;
Puszczy Karpackiej pieśń śpiewają
Ptaki, wśród liści niewidoczne.


Bądź pozdrowiona, Matko dzieciom,
Tym, których strzeże krzyż omszały,
Pamiątka dni łez, krwi i chwały,
W głuchym ostępie leśnym wzniesion.


Bądź pochwalona! Wychowałaś
Ludzi talentu, twórczych myśli,
Czyniących dobro – stąd w świat wyszli;
I naszych Świętych ochraniałaś.


Tęskni, kto musiał Cię porzucić,
By na obczyźnie szukać chleba
Lub szczęścia; czasem cudze nieba
Ułudę słały, choć snem wróci.


Bądź pozdrowiona, Ziemio boska!
Starym zwyczajem tyś dostojna,
W dzieje bogata, bogobojna;
Błogosławionaś, nasza, polska!



Sierpień 2017r.                            Ewa Utracka

                         
                                

 fot. Ewa Utracka













poniedziałek, 21 sierpnia 2017

BALLADA



   
                  Zamek Tropsztyn w Wytrzyszczce; XIVw.
                                                             
                                                  Mury obronne zamku
     
                                             Najstarsza wieża, tzw. czatownia -
                                              punkt widokowy
     
  

                         Turyści na koronie wieży
                                               
                                              Widok z wieży na Dunajec



                                       STARY ZAMEK


Srebrzy się Dunajec w słonecznej dolinie,
Cicho sobie mrucząc baśnie opowiada;
Tajemniczo szemrze, gdy w zaroślach ginie,
Podczas burzy szumi i ze złością gada.


I tak toczy wody już od lat tysięcy.
Słucham mowy rzeki, może coś opowie?
Była tylko puszcza głucha i nic więcej?
Kiedy swe siedziby tu zbudował człowiek?


Słucham ze zdumieniem, że tysiąc lat temu,
A może mniej trochę, przybył rycerz zbrojny;
Zwołał setkę chłopa, by przyszli ku niemu,
Bo będą potrzebni na wypadek wojny.


Przyuczał oraczy, rybaków i drwali
Do władania mieczem, osłaniania szczytem,
Do strzelania z kuszy; kasztel zbudowali,
Czatownię i mury, most zwodzony przy tem.


W zamku robotnicy lochy w skałach drążą;
Do zamku czchowskiego jest chodnik podziemny,
A drugi korytarz aż do Tropia zdąża
Gdzieś pod dnem Dunajca, wilgotny i ciemny.


Zamek ponad rzeką Tropsztynem nazwali;
Został Ośmiorogów - Gierałtów ojczyzną
I strzegł szlaku kupców - dunajeckiej fali.
Kościół w Tropiu – Zamek - Wrota Sądecczyzny.


Warowne doliny dunajeckiej grody
Nie ustrzegły miru tutejszego ludu.
Padły hufce zbrojnych i rycerskie rody;
Tatar palił, grabił. Trzeba było cudu.


Stał się! Znów wre życie w nadrzecznej dziedzinie.
Kasztel powstał z gruzów jak feniks, na nowo;
Dni są pełne pracy, pieśni, a czas płynie...
Gospodarstwo Zochny kwitnie, daję słowo!


Ileż wina, miodu wypili panowie,
Ileż dóbr wszelakich kupcy pokazali,
Tego i uczony nie wyliczył człowiek.
Wreszcie „wojewódki” w zamku zamieszkali.


Zagarniają łodzie i tratwy kupieckie,
Które płyną rzeką od węgierskiej strony;
Łupią gospodarstwa i dwory szlacheckie;
Z Rożnowa panowie czynią wypad zbrojny.


Łupieżców - złupili, srodze ukarali,
Żaden zbójnik cało nie uszedł z pogromu.
Ale też okrutnie zamek zrujnowali;
Komuż za siedzibę może służyć? Komu?


Zostałeś, Tropsztynie, cichy i samotny!
Czasem w starych murach wiatr gwiżdże, szeleści;
Gdzieś z oddali biegnie ptasi krzyk ulotny,
A Dunajca wody dziwne prawią wieści…


Kiedyś puste sale gościły wędrowca,
Prawnuka Stadnickiej, co przybywał z dala.
W świecie znalazł miłość życia - przygód łowca...
Opowieść o Inkach w Polsce myśl rozpala.


Tylko srebrny księżyc widział Sebastiana
I jego przyjaciół, co się w murach kryli.
Mową się różnili i strojem od pana
I tutejszych ludzi. Widać obcy byli.


Do piwnic zamkowych i lochów tajemnych
Szli schodami dzielnie. Szlaki prowadziły
Aż pod dno Dunajca, gdzie bloki skał ciemnych;
Groźne rozpadliny drogę zagrodziły.


W skalnym rumowisku, w głębokiej szczelinie
Skarb królestwa Inków z wielką czcią złożyli.
Nikt niby nic nie wie, lecz pamięć nie zginie!
Obcy skarb i schowek klątwą opatrzyli.


O czym rzeka szemrze, o czym przypomina?
Wytęż słuch, przechodniu, jeśliś jest ciekawy.
Sebastian powrócił na zamek w Pieninach;
Lecz Uminę, córkę, wziął Los niełaskawy.


Stary baron spojrzał w czarne wnuka oczy:
- Trzeba działać szybko, dziecko zabezpieczyć!
Wiem! Benesz, przyjaciel, pieczą go otoczy.
Węzły „kipu” schować! A teraz do rzeczy!


Odtąd na Morawach rośli potomkowie
Krwi królewskiej Inków z jego krwią złączeni,
Aż do naszych czasów, kiedy zginął człowiek –
Ostatni ich dziedzic; skarbu szukał w ziemi.


Słoneczna dolina Dunajca zaznała
Wojsk przemarszu, głodu, zarazy i wojny,
A z nią zamek. Ona piękna pozostała;
Z Tropsztyna - ruiny martwe i spokojne.


Księżyc się przegląda w dunajeckich wodach,
W bajkowej poświacie toną stare drzewa,
Resztki murów, skały, zarośla i droga.
Swoje nocne pieśni fala błyszcząc śpiewa.


Odżyłeś, Tropsztynie, tej Ziemi strażnico,
Gdzie obyczaj przodków, pobożność i wiara,
Dzięki człowiekowi, którego zachwyca
Uroda zakątka, księga dziejów stara.


Znów mury twe wzrosły nad drogą, nad rzeką;
Domostwo, dziedziniec nas wita kwiatami
I wieża zamkowa, skąd widać daleko.
Wrota Sądecczyzny - na dłoni, przed nami.


W cienistym krużganku Starsza Pani czeka,
Kawiarenka wonny napój oferuje,
Inkaskie drobiazgi wabią wzrok z daleka
Egzotyką Peru, co z nich emanuje.


W podziemiu głębokim straszy szkielet stary.
Chcesz odwiedzić lochy? Rękę swą mi podaj.
Jak tu głucho, duszno! I wilgoć bez miary!
Gdzieś ponad głowami przetacza się woda.


Chodźmy, przyjacielu, schodami, do słońca,
W którym naród Inków czcił boga i pana,
Na wieżę, a wokół błyszczy świat, bez końca!
Widok patrzącego rzuca na kolana.


Czas wakacji; w murach gwar głosów  rozbrzmiewa;
To młodość  panuje w  Dunajca dolinie.
Radość odkrywania, pasja, serce śpiewa.
Urok dziejów zamku, tej Ziemi - niech  słynie!


Lipiec 2013r. 

                           Kochanemu wnuczkowi, Piotrusiowi, poznającemu świat
                                                            i Polskę, jej historię i piękną przyrodę

                                                                                 dedykuję

                                                                              Ewa Utracka


     
                                          Baszta bramna

                                               Dziedziniec i część mieszkalna zamku
     
                                          Część mieszkalna i brama wjazdowa
     
           

                               Lochy zamkowe
                                                             
                    
                                                             "Stary szkielet" więźnia
      
   

                         "Słoneczne"bóstwo Peru

fot. Ewa Utracka