BALLADA

   
                  Zamek Tropsztyn w Wytrzyszczce; XIVw.
                                                             

                                                  Mury obronne zamku

     

                                             Najstarsza wieża, tzw. czatownia -

                                              punkt widokowy

     

  

                         Turyści na koronie wieży
                                               

                                              Widok z wieży na Dunajec

                                       STARY ZAMEK

Srebrzy się Dunajec w słonecznej dolinie,

Cicho sobie mrucząc baśnie opowiada;

Tajemniczo szemrze, gdy w zaroślach ginie,

Podczas burzy szumi i ze złością gada.

I tak toczy wody już od lat tysięcy.

Słucham mowy rzeki, może coś opowie?

Była tylko puszcza głucha i nic więcej?

Kiedy swe siedziby tu zbudował człowiek?

Słucham ze zdumieniem, że tysiąc lat temu,

A może mniej trochę, przybył rycerz zbrojny;

Zwołał setkę chłopa, by przyszli ku niemu,

Bo będą potrzebni na wypadek wojny.

Przyuczał oraczy, rybaków i drwali

Do władania mieczem, osłaniania szczytem,

Do strzelania z kuszy; kasztel zbudowali,

Czatownię i mury, most zwodzony przy tem.

W zamku robotnicy lochy w skałach drążą;

Do zamku czchowskiego jest chodnik podziemny,

A drugi korytarz aż do Tropia zdąża

Gdzieś pod dnem Dunajca, wilgotny i ciemny.

Zamek ponad rzeką Tropsztynem nazwali;

Został Ośmiorogów - Gierałtów ojczyzną

I strzegł szlaku kupców - dunajeckiej fali.

Kościół w Tropiu – Zamek - Wrota Sądecczyzny.

Warowne doliny dunajeckiej grody

Nie ustrzegły miru tutejszego ludu.

Padły hufce zbrojnych i rycerskie rody;

Tatar palił, grabił. Trzeba było cudu.

Stał się! Znów wre życie w nadrzecznej dziedzinie.

Kasztel powstał z gruzów jak feniks, na nowo;

Dni są pełne pracy, pieśni, a czas płynie...

Gospodarstwo Zochny kwitnie, daję słowo!

Ileż wina, miodu wypili panowie,

Ileż dóbr wszelakich kupcy pokazali,

Tego i uczony nie wyliczył człowiek.

Wreszcie „wojewódki” w zamku zamieszkali.

Zagarniają łodzie i tratwy kupieckie,

Które płyną rzeką od węgierskiej strony;

Łupią gospodarstwa i dwory szlacheckie;

Z Rożnowa panowie czynią wypad zbrojny.

Łupieżców - złupili, srodze ukarali,

Żaden zbójnik cało nie uszedł z pogromu.

Ale też okrutnie zamek zrujnowali;

Komuż za siedzibę może służyć? Komu?

Zostałeś, Tropsztynie, cichy i samotny!

Czasem w starych murach wiatr gwiżdże, szeleści;

Gdzieś z oddali biegnie ptasi krzyk ulotny,

A Dunajca wody dziwne prawią wieści…

Kiedyś puste sale gościły wędrowca,

Prawnuka Stadnickiej, co przybywał z dala.

W świecie znalazł miłość życia - przygód łowca...

Opowieść o Inkach w Polsce myśl rozpala.

Tylko srebrny księżyc widział Sebastiana

I jego przyjaciół, co się w murach kryli.

Mową się różnili i strojem od pana

I tutejszych ludzi. Widać obcy byli.

Do piwnic zamkowych i lochów tajemnych

Szli schodami dzielnie. Szlaki prowadziły

Aż pod dno Dunajca, gdzie bloki skał ciemnych;

Groźne rozpadliny drogę zagrodziły.

W skalnym rumowisku, w głębokiej szczelinie

Skarb królestwa Inków z wielką czcią złożyli.

Nikt niby nic nie wie, lecz pamięć nie zginie!

Obcy skarb i schowek klątwą opatrzyli.

O czym rzeka szemrze, o czym przypomina?

Wytęż słuch, przechodniu, jeśliś jest ciekawy.

Sebastian powrócił na zamek w Pieninach;

Lecz Uminę, córkę, wziął Los niełaskawy.

Stary baron spojrzał w czarne wnuka oczy:

- Trzeba działać szybko, dziecko zabezpieczyć!

Wiem! Benesz, przyjaciel, pieczą go otoczy.

Węzły „kipu” schować! A teraz do rzeczy!

Odtąd na Morawach rośli potomkowie

Krwi królewskiej Inków z jego krwią złączeni,

Aż do naszych czasów, kiedy zginął człowiek –

Ostatni ich dziedzic; skarbu szukał w ziemi.

Słoneczna dolina Dunajca zaznała

Wojsk przemarszu, głodu, zarazy i wojny,

A z nią zamek. Ona piękna pozostała;

Z Tropsztyna - ruiny martwe i spokojne.

Księżyc się przegląda w dunajeckich wodach,

W bajkowej poświacie toną stare drzewa,

Resztki murów, skały, zarośla i droga.

Swoje nocne pieśni fala błyszcząc śpiewa.

Odżyłeś, Tropsztynie, tej Ziemi strażnico,

Gdzie obyczaj przodków, pobożność i wiara,

Dzięki człowiekowi, którego zachwyca

Uroda zakątka, księga dziejów stara.

Znów mury twe wzrosły nad drogą, nad rzeką;

Domostwo, dziedziniec nas wita kwiatami

I wieża zamkowa, skąd widać daleko.

Wrota Sądecczyzny - na dłoni, przed nami.

W cienistym krużganku Starsza Pani czeka,

Kawiarenka wonny napój oferuje,

Inkaskie drobiazgi wabią wzrok z daleka

Egzotyką Peru, co z nich emanuje.

W podziemiu głębokim straszy szkielet stary.

Chcesz odwiedzić lochy? Rękę swą mi podaj.

Jak tu głucho, duszno! I wilgoć bez miary!

Gdzieś ponad głowami przetacza się woda.

Chodźmy, przyjacielu, schodami, do słońca,

W którym naród Inków czcił boga i pana,

Na wieżę, a wokół błyszczy świat, bez końca!

Widok patrzącego rzuca na kolana.

Czas wakacji; w murach gwar głosów  rozbrzmiewa;

To młodość  panuje w  Dunajca dolinie.

Radość odkrywania, pasja, serce śpiewa.

Urok dziejów zamku, tej Ziemi - niech  słynie!

Lipiec 2013r. 

                           Kochanemu wnuczkowi, Piotrusiowi, poznającemu świat

                                                            i Polskę, jej historię i piękną przyrodę

                                                                                 dedykuję

                                                                              Ewa Utracka

     

                                          Baszta bramna

                                               Dziedziniec i część mieszkalna zamku

     

                                          Część mieszkalna i brama wjazdowa

     

           

                               Lochy zamkowe

                                                             

                    

                                                             "Stary szkielet" więźnia

      

   

                         "Słoneczne"bóstwo Peru

fot. Ewa Utracka